Czym jest wada ukryta pojazdu i co musisz o niej wiedzieć?

Zakup używanego samochodu zawsze wiąże się z ryzykiem, że rzeczywisty stan techniczny pojazdu różni się od deklaracji sprzedawcy. Część usterek ujawnia się dopiero po czasie – podczas codziennego użytkowania lub dokładniejszej diagnostyki. Takie sytuacje określa się jako wady ukryte i mogą one znacząco obniżyć wartość oraz bezpieczeństwo pojazdu.

Polskie prawo chroni kupującego w takich przypadkach poprzez instytucję rękojmi. Dzięki niej można domagać się naprawy, obniżenia ceny, a nawet odstąpienia od umowy. Kluczowe jest jednak ustalenie, czy wada istniała w chwili zakupu oraz jakie działania należy podjąć, aby skutecznie dochodzić swoich praw.

Czym jest wada ukryta pojazdu?

Wada ukryta jest wadą pojazdu, o której kupujący nie wiedział w momencie zakupu pojazdu. Została ona zatajona przez sprzedającego w celu sprzedaży samochodu po wyższej cenie. Wada ukryta obniża bowiem wartość samochodu, a także jego użyteczność.

Aby uznać wadę ukrytą należy dowieść, że auto, które zostało zakupione nie jest tym, które nam oferowano. Gdyby kupujący wiedział o usterce, mógłby nie kupić auta lub nabyć je po niższej cenie. Wada ukryta może zdarzyć się nie tylko przy zakupie używanych aut, a także w przypadku nowych aut z salonu. Wady ukryte możemy podzielić na:

• wady fizyczne – usterki techniczne, samochody powypadkowe, zmieniony przebieg,
• wady prawne – sprzedaż pojazdu pochodzącego z kradzieży lub brak możliwości zarejestrowania samochodu.

Zdecydowanie częściej zdarzają się wady fizyczne, które nie rzucają się na pierwszy rzut oka dla zwykłych kupujących. Osoby, które na co dzień nie zajmują się samochodami nie odróżnią od razu bez niezbędnych przyrządów większej ilości lakieru na elemencie czy innych powypadkowych elementów. Wada ukryta zaistnieje także wtedy, gdy sprzedawca zapewnia o bezwypadkowości, a faktycznie pojazd brał udział w wypadku i jego obecny stan jest wynikiem naprawy.

Czym jest rękojmia?

Rękojmia to ustawowa odpowiedzialność sprzedawcy za wady fizyczne i prawne rzeczy sprzedanej, w tym samochodu. Oznacza to, że jeśli pojazd ma wadę istniejącą w chwili sprzedaży, kupujący może dochodzić swoich roszczeń – niezależnie od tego, czy sprzedawca wiedział o usterce. Zasady rękojmi regulują art. 556–576 Kodeksu cywilnego.

W ramach rękojmi kupujący może:

• odstąpić od umowy i odzyskać pieniądze (jeśli wada jest istotna),
• żądać obniżenia ceny,
• domagać się naprawy pojazdu,
• żądać wymiany rzeczy na wolną od wad (jeśli jest to możliwe).

Jak udowodnić wadę ukrytą?

Aby skorzystać z rękojmi, kupujący musi wykazać, że wada istniała w chwili sprzedaży lub wynikała z przyczyny tkwiącej w pojeździe już wtedy. W praktyce oznacza to konieczność udowodnienia, że usterka nie powstała w wyniku późniejszej eksploatacji.

Najczęściej pomocna jest opinia rzeczoznawcy lub mechanika, która potwierdza charakter i czas powstania wady. Choć koszt takiej ekspertyzy ponosi początkowo kupujący, może on zostać zwrócony, jeśli roszczenie okaże się zasadne. Warto pamiętać, że rękojmia nie obejmuje usterek wynikających z normalnego zużycia pojazdu.

Kupujący powinien poinformować sprzedawcę o wykrytej wadzie i wskazać swoje żądanie (np. naprawę, obniżenie ceny lub odstąpienie od umowy). W przypadku konsumenta brak natychmiastowego zgłoszenia nie powoduje automatycznej utraty uprawnień, jednak szybka reakcja ułatwia dochodzenie roszczeń.

Jakie wady uznaje się za wadę ukrytą samochodu?

Za wadę ukrytą uznaje się usterkę istniejącą w chwili sprzedaży, której kupujący nie znał i nie mógł wykryć przy zachowaniu należytej staranności. Dotyczy to zarówno problemów technicznych, jak i prawnych, które wpływają na wartość lub możliwość użytkowania pojazdu.

Do najczęstszych wad ukrytych należą:

• poważne usterki silnika, skrzyni biegów lub układu hamulcowego,
• ukryte uszkodzenia powypadkowe i nieprawidłowo wykonane naprawy,
• cofnięty lub zmanipulowany przebieg,
• korozja elementów konstrukcyjnych niewidoczna podczas oględzin,
• wady prawne, np. pojazd obciążony prawami osób trzecich lub pochodzący z kradzieży.

Czy wada ukryta to to samo co wada fizyczna?

Nie każda wada fizyczna jest wadą ukrytą. Wada fizyczna to każda niezgodność pojazdu z umową lub jego przeznaczeniem, natomiast wada ukryta to taka wada fizyczna (lub prawna), która nie była widoczna i nie została ujawniona kupującemu w momencie zakupu.

Oznacza to, że wada ukryta jest szczególnym przypadkiem wady – takiej, której nie dało się wykryć podczas standardowych oględzin i o której kupujący nie został poinformowany.

Czy sprzedawca musi wiedzieć o wadzie ukrytej?

Nie, odpowiedzialność sprzedawcy z tytułu rękojmi nie zależy od jego wiedzy o wadzie. Kupujący może dochodzić roszczeń także wtedy, gdy sprzedawca nie był świadomy istnienia usterki.

Wyjątkiem jest sytuacja, gdy sprzedawca podstępnie zataił wadę – wtedy jego odpowiedzialność jest pełna i nie można jej ograniczyć ani wyłączyć w umowie.

Co zrobić, gdy z powodu wady ukrytej spowodujesz wypadek?

Jeżeli odkryjesz wadę ukrytą w miarę wcześnie, będziesz mógł rościć prawa do sprzedającego i uda się albo dojść do porozumienia, albo wkroczyć na drogę sądową. Jednak, gdy w wyniku usterki pojazdu spowodujesz wypadek, sprawa będzie miała większe konsekwencje i dla kupującego, i sprzedawcy.

Kupujący będzie musiał udowodnić, że wypadek powstał w wyniku wady ukrytej. Nie obędzie się bez rzeczoznawcy i jego opinii. Ponadto kupujący ma obowiązek sprawdzenia stanu technicznego samochodu przed wyjechaniem na drogę, a za ewentualne szkody zawsze najpierw odpowiedzialny jest kierowca.

To właściciel odpowiada za wszelkie szkody wynikające z posiadania samochodu, a spowodowanie nim wypadku jest właśnie jedną z nich. Kupujący będzie więc musiał udowodnić, że zły stan techniczny pojazdu wynikał z winy sprzedającego. Jeżeli uda się to udowodnić, to sprzedający, który pozbył się pojazdu w złym stanie technicznym, nie informując o tym nabywcy, poniesie konsekwencje. Kupujący może wystąpić na drogę sądową i wnioskować o zwrot kosztów poniesionych przy wypadku. 

Przykład: Pan Artur kupił używanego Opla Astrę z 2021 roku na popularnym serwisie internetowym z używanymi samochodami. W opisie wyraźnie zaznaczono, że pojazd jest bez wypadkowy oraz wolny od wad. Kilka tygodni po zakupie pan Artur spowodował wypadek – na szczęście nikomu nic się nie stało, ale dwa pojazdy nadawały się do kasacji, w tym Opel Astra. Okazało się, że powodem wypadku była wada układu hamulcowego, która została zdiagnozowana przez poprzedniego właściciela, ale ten – zamiast ją naprawić – wolał sprzedać auto w stanie idealnym. Pan Artur pozwał poprzedniego posiadacza Opla, wygrał proces. Ten musiał zwrócić pieniądze za zakup, a także pokryć koszty sądowe i zapłacić wysokie odszkodowanie.

Co zrobić, gdy kupisz samochód z wadą ukrytą?

Jeśli po zakupie samochodu wykryjesz wadę ukrytą, możesz skorzystać z rękojmi i dochodzić swoich roszczeń wobec sprzedawcy. Kluczowe jest szybkie działanie i właściwe udokumentowanie problemu.

Najlepiej działać według planu:

1. Po wykryciu wady poinformuj sprzedawcę i opisz problem, najlepiej w formie pisemnej, wskazując swoje żądanie (np. naprawę, obniżenie ceny lub odstąpienie od umowy).
2. Sprzedawca powinien ustosunkować się do roszczenia – brak odpowiedzi w rozsądnym czasie może działać na jego niekorzyść.
3. Jeśli sprzedawca uzna reklamację, strony mogą ustalić sposób rozwiązania sprawy, np. zwrot pieniędzy, naprawę pojazdu lub obniżenie ceny.
4. W przypadku sporu warto skorzystać z opinii rzeczoznawcy, która pomoże wykazać, że wada istniała w chwili zakupu.
5. Jeśli sprzedawca odrzuci roszczenie, kupujący może dochodzić swoich praw na drodze sądowej i ubiegać się o zwrot poniesionych kosztów.

Ile jest czasu na rękojmię?

Rękojmia na samochód używany co do zasady obowiązuje przez 2 lata od dnia wydania pojazdu kupującemu. W tym czasie można zgłosić wadę, która istniała w chwili sprzedaży lub wynikała z przyczyny tkwiącej w aucie już wtedy.

Jeśli wada jest istotna, kupujący może odstąpić od umowy i zwrócić pojazd sprzedawcy. W przypadku rzeczy używanej okres rękojmi może zostać skrócony do 1 roku, o ile zapis taki znalazł się w umowie.

Jak ustrzec się przed zakupem samochodu z usterką?

Zakup używanego samochodu wiąże się z ryzykiem, dlatego przed podpisaniem umowy warto dokładnie sprawdzić stan techniczny i historię pojazdu. Część usterek może być trudna do wykrycia podczas oględzin, ale odpowiednie przygotowanie znacząco zmniejsza ryzyko problemów po zakupie.

Przed transakcją warto skorzystać z pomocy mechanika lub rzeczoznawcy, który oceni stan techniczny auta. Dobrym rozwiązaniem jest także wykonanie przeglądu w niezależnym warsztacie. Należy jednak pamiętać, że nie wszystkie wady da się wykryć od razu – część z nich ujawnia się dopiero w trakcie użytkowania, co nie wyklucza możliwości skorzystania z rękojmi.

Kluczowe jest również sprawdzenie historii pojazdu. Można to zrobić bezpłatnie w rządowym serwisie historiapojazdu.gov.pl, gdzie po podaniu numeru VIN, numeru rejestracyjnego i daty pierwszej rejestracji uzyskasz m.in. informacje o liczbie właścicieli, przebiegu, badaniach technicznych czy ewentualnych szkodach. Dodatkowo warto zweryfikować dane w komercyjnych raportach VIN, które często zawierają rozszerzone informacje o zdarzeniach z przeszłości auta.

Co z polisą OC po odkryciu wady ukrytej?

Polisa OC pozostaje przypisana do pojazdu, dlatego w przypadku zwrotu samochodu w ramach rękojmi przechodzi ona ponownie na poprzedniego właściciela. Jeśli kupujący zawarł już nową umowę OC, może ją rozwiązać po przeniesieniu własności pojazdu.

Warto pamiętać, że polisa zbywcy nie odnawia się automatycznie i samemu trzeba wykupić nową polisę. Jeżeli już wykupisz na siebie OC i dopiero po tym odkryjesz wadę ukrytą, a będziesz chciał zwrócić samochód poprzedniemu właścicielowi to OC przechodzi na poprzedniego właściciela. Pamiętaj, że obowiązek posiadania polisy OC należy do właściciela pojazdu. 

Przykład : Pan Tomasz chciał zmienić swój stary wysłużony samochód na coś nowszego. Szukał samochodu na rynku używanych aut. W końcu udało mu się znaleźć wymarzoną Audi A6. Na oględziny samochodu wybrał się z bratem, jednak żaden z nich nie ma doświadczenia w naprawie aut. Ogólny stan techniczny był dobry, a jazda próbna utwierdziła pana Tomasza w zakupie Audi. Cena także była korzystna. Niestety po około miesiącu użytkowania wyszedł na jaw problem z elektroniką. Po wizycie u specjalisty okazało się, że usterka ta jest już od jakiegoś czasu, a naprawa jest dość kosztowna. Pan Tomasz skontaktował się ze sprzedawcą i chciał skorzystać z rękojmi poprzez naprawę pojazdu na koszt sprzedającego. Z racji szerokiej działalności w sprzedaży samochodów, sprzedający zgodził się na warunki pana Tomasza, aby nie zniechęcić do siebie przyszłych klientów. Ta sytuacja skończyła się dobrze, ponieważ wada pojazdu nie przyczyniła się do powstania wypadku.